Γιατροί Χωρίς Σύνορα - Δραστηριότητες των ΓΧΣ στο Αφγανιστάν

Οι ΓΧΣ άρχισαν να παρεμβαίνουν στο Αφγανιστάν το 1980. Σήμερα, 24 χρόνια αργότερα, ο αφγανικός λαός εξακολουθεί να έχει μεγάλη ανάγκη ανθρωπιστικής βοήθειας.

Ως αποτέλεσμα του 20ετούς πολέμου και μιας σειράς αλλαγών καθεστώτων αλλά και διαδοχικών ετών μεγάλης ξηρασίας, οι δείκτες ανθρώπινης ανάπτυξης στο Αφγανιστάν -όπως η βρεφική θνησιμότητα και το προσδόκιμο επιβίωσης- είναι μεταξύ των χειρότερων στον κόσμο. Μόλις το 30% του πληθυσμού έχει πρόσβαση σε πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και μόλις το 10% έχει πρόσβαση σε ασφαλές, πόσιμο νερό.

Και τα πέντε επιχειρησιακά τμήματα των ΓΧΣ πραγματοποιούν αυτήν τη στιγμή προγράμματα στο Αφγανιστάν. Στις αρχές Ιουνίου του 2004, η οργάνωση είχε επί τόπου 80 μέλη του διεθνούς προσωπικού της και 1.400 ντόπιους εργαζόμενους, σε 11 επαρχίες σε ολόκληρη τη χώρα*. Τα προγράμματα των ΓΧΣ περιλαμβάνουν από την παροχή πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας σε αγροτικές περιοχές μέχρι τη θεραπεία της φυματίωσης και της λεϊσμανίασης, την πιλοτική δοκιμή νέων αγωγών για την ελονοσία και την παροχή φροντίδας σε ανθρώπους με προβλήματα ψυχικής υγείας. Ιδιαίτερη σημασία δίνει η οργάνωση στη φροντίδα της υγείας μητέρων και παιδιών.

Στη διάρκεια του χρόνου, οι ΓΧΣ έχουν παρέμβει με προγράμματα σε διαφορετικές πλευρές των γραμμών των μετώπων και σε περιοχές που ελέγχονταν από διάφορες εμπόλεμες παρατάξεις. Η οργάνωση κατέβαλε ιδιαίτερη προσπάθεια για να τονίσει την ανεξαρτησία της και την ουδετερότητά της στις κοινότητες στις οποίες παρεμβαίνει, γεγονός που συνέβαλε στην ευρεία αποδοχή των ΓΧΣ στο Αφγανιστάν από διάφορες ομάδες.

Οι βόρειες επαρχίες
(Χεράτ, Γκόουρ, Μπαντγκίς, Φαριάμπ, Μπαγκλάν, Μπαλχ, Μπανταχσάν)

Οι ΓΧΣ υποστηρίζουν κλινικές παροχής πρωτοβάθμιας φροντίδας στις βόρειες επαρχίες από το 1992. Μέσω της εξέτασης ασθενών, της εκπαίδευσης του ντόπιου προσωπικού, της παροχής ιατροφαρμακευτικού υλικού, της βελτίωσης της παροχής νερού και της κατασκευής εγκαταστάσεων υγιεινής, η οργάνωση εργάστηκε για να εξασφαλίσει αναβαθμισμένη ποιότητα πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στους ευάλωτους πληθυσμούς, τόσο αστικούς όσο και αγροτικούς.

Οι ΓΧΣ παρείχαν υποστήριξη σε 25 Κέντρα Πρωτοβάθμιας Περίθαλψης στις επαρχίες Φαριάμπ, Μπαλχ, Κουντούζ, Ταχάρ Μπαγκλάν και Σαρ-Ι-Πουλ, πραγματοποιώντας περίπου 40.000 εξετάσεις ασθενών κάθε μήνα. Τα περισσότερα από αυτά τα Κέντρα παραδόθηκαν σταδιακά στις υπηρεσίες Υγείας των επαρχιών στα τέλη του 2003 και τις αρχές του 2004, αλλά η οργάνωση εξακολουθεί να υποστηρίζει 4 κλινικές στο Φαριάμπ και δύο στο Μπαλχ.

Οι εκστρατείες εμβολιασμού του πληθυσμού είναι μια συνεχιζόμενη δραστηριότητα στις επαρχίες Φαριάμπ, Μπαλχ και Μπαγκλάν, ενώ προετοιμάζεται άμεσα μία νέα εκστρατεία κατά της λεϊσμανίασης.

Στις επαρχίες Μπαντγκίς, Γκόουρ και Χεράτ, στα βορειοανατολικά της χώρας, οι ομάδες των ΓΧΣ παρέχουν επείγουσα ιατρική βοήθεια στην Παιδιατρική πτέρυγα του νοσοκομείου Χιρτ και στον καταυλισμό εκτοπισμένων Μασλάκ ενώ εργάζονται επίσης για την αποκατάσταση ιατρικών μονάδων. Οι ΓΧΣ είναι παρόντες στη Χαϊρχάνα της επαρχίας Μπαντγκίς από το 2001 με ένα τμήμα εξωτερικών ιατρείων. Το Φεβρουάριο του 2004 η οργάνωση ξεκίνησε πρόγραμμα θεραπείας της φυματίωσης, το οποίο αυτήν τη στιγμή καλύπτει 45 ασθενείς. Πρόσφατα οι ΓΧΣ άνοιξαν μια Μονάδα Μητρικής και Παιδικής Υγείας ενώ παρέχουν επίσης και ψυχοκοινωνική φροντίδα.

Στην επαρχία Μπανταχσάν, στο ακραίο βορειοανατολικό σημείο της χώρας, η οργάνωση υλοποιεί πρόγραμμα θεραπείας της φυματίωσης για τους ανθρώπους που ζουν στο Ισκασίμ, Ζεμπόκ και Γουαχάν. Επίσης, εργάζεται στο Μαιευτικό και Γυναικολογικό Τμήμα του νοσοκομείου Φαϊζαμπάντ, υποστηρίζει κλινικές στο Μπαχαράκ και το Σκαζάρ και λειτουργεί ένα ιατρείο στο Άλτιν Τζέλουο.

Το 2001, αντιδρώντας στα πορίσματα μιας πανεθνικής καταγραφής της επισιτιστικής ασφάλειας του πληθυσμού, η οποία διενεργήθηκε από το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Επισιτισμού των Η.Ε., οι ΓΧΣ ξεκίνησαν διατροφικό πρόγραμμα σε ολόκληρη τη βόρεια περιοχή της χώρας. Οι δραστηριότητες της οργάνωσης επικεντρώθηκαν κυρίως στα κεντρικά και δυτικά τμήματα, καθώς αυτές οι περιοχές είχαν πληγεί σοβαρότερα από ξηρασίες. Παρ' ότι έως τον Ιούνιο του 2003 η κατάσταση είχε βελτιωθεί επαρκώς ώστε οι ΓΧΣ να κλείσουν το πρόγραμμα, η οργάνωση συνεχίζει να παρακολουθεί τη διατροφική κατάσταση των ανθρώπων σε αυτές τις περιοχές.

Οι ΓΧΣ υλοποιούν επίσης «Πρόγραμμα Ετοιμότητας για Επείγουσες Καταστάσεις», το οποίο τους δίνει τη δυνατότητα να παρακολουθούν και να οργανώνουν γρήγορα τις δράσεις τους σε εν δυνάμει ξεσπάσματα επιδημιών ή σε φυσικές καταστροφές.

Τον Οκτώβριο του προηγούμενου έτους, ξέσπασε επιδημία χολέρας στη βορειοδυτική περιοχή του Μπαντγκίς, κατά την οποία πολλοί άνθρωποι μολύνθηκαν από ένα σοβαρό στέλεχος της ασθένειας, γνωστό ως falciparium. Οι ομάδες των ΓΧΣ περιέθαλψαν 1.300 ασθενείς στη διάρκεια ενός μήνα.

Το 2003, οι ΓΧΣ πραγματοποίησαν μια μελέτη για να εξετάσουν την αποτελεσματικότητα της συμβατικής αγωγής κατά της ελονοσίας στο Αφγανιστάν, της χλωροκίνης, λόγω των αυξανόμενων ανησυχιών για όλο και υψηλότερα επίπεδα ανάπτυξης ανθεκτικότητας στο συγκεκριμένο φάρμακο, στη χώρα. Τώρα, οι ΓΧΣ εισήγαγαν μια εναλλακτική αγωγή που είναι γνωστή ως ACT, η οποία συνδυάζει το Artesunate (ένα φάρμακο που εξάγεται από ένα κινέζικο φυτό) με ένα άλλο φάρμακο, ως ενδεικνυόμενη θεραπεία για το falciparium της ελονοσίας.

Η οργάνωση ανοικοδόμησε το περιφερειακό νοσοκομείο της Παντζάμπ και πρόσφατα άνοιξε μια Χειρουργική Μονάδα που εστιάζεται στα μαιευτικά επείγοντα περιστατικά. Οι ΓΧΣ λειτουργούν επίσης ένα Κέντρο Υγείας στην περιφέρεια Γουάρας.

Έως τον Ιανουάριο του 2004, η οργάνωση υποστήριζε επίσης το περιφερειακό νοσοκομείο και μια κλινική στο Σαϊντάν, ο πληθυσμός του οποίου ζει σε συνθήκες μεγάλης φτώχειας.

Οι ΓΧΣ βρίσκονται σε ετοιμότητα για την εφαρμογή προγραμμάτων σε επείγουσες καταστάσεις για ολόκληρη την επαρχία Μπαμιάν.

Στην επαρχία Γκάζνι, η οργάνωση περιθάλπει ασθενείς με φυματίωση σε ειδικό Κέντρο που άνοιξε το 1996. Οι ομάδες των ΓΧΣ υποστηρίζουν επίσης το Παιδιατρικό τμήμα και τη Διατροφική Μονάδα του νοσοκομείου της πόλης.

Στην επαρχία Κανταχάρ, οι ΓΧΣ παρέχουν πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας σε 50.000 εκτοπισμένους που βρίσκονται στον καταυλισμό μετεγκατάστασης στο Ζάρε Νταστ. Οι ΓΧΣ υποστηρίζουν επίσης το Τμήμα Λοιμωδών Νόσων και τη Μαιευτική και Γυναικολογική Πτέρυγα του νοσοκομείου Μιργουάις. Οι ομάδες των ΓΧΣ έχουν εμβολιάσει χιλιάδες παιδιά ηλικίας 6 μηνών έως 12 ετών, στο πλαίσιο εθνικής εκστρατείας κατά της ιλαράς.

Πρόσφυγες, επαναπατριζόμενοι και εσωτερικά εκτοπισμένοι

Οι πόλεμοι και οι φυσικές καταστροφές στο Αφγανιστάν έχουν προκαλέσει μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών τα τελευταία χρόνια. Ανταποκρινόμενοι σε αυτές, οι ΓΧΣ ξεκίνησαν μια σειρά υποστηρικτικών παρεμβάσεων για τους εκτοπισμένους πληθυσμούς σε καταυλισμούς μέσα στο Αφγανιστάν καθώς και για Αφγανούς πρόσφυγες στο γειτονικό Πακιστάν.

Αρχικά, οι ΓΧΣ παρείχαν ιατρική και διατροφική φροντίδα μέσω κινητών και μόνιμων Ιατρικών Μονάδων σε διάφορους καταυλισμούς εκτοπισμένων. Επίσης, βοήθησαν στην οργάνωση της παροχής νερού και υποδομής υγιεινής. Το 2002, όλες οι Κινητές Μονάδες αντικαταστάθηκαν από μόνιμες κλινικές. Το 2003, μετά την επιστροφή των εκτοπισμένων στα σπίτια τους ή την εγκατάστασή τους σε νέες τοποθεσίες, οι ΓΧΣ μπόρεσαν σταδιακά να τερματίσουν τις παρεμβάσεις τους στους καταυλισμούς.

Από τα μέσα του 2002, υπό την έντονη πίεση των κυβερνήσεων του Πακιστάν και του Ιράν, 800.000 Αφγανοί πρόσφυγες επέστρεψαν στις εστίες τους. Συχνά λαμβάνουν πολύ λίγη βοήθεια και υποστήριξη κατά την επιστροφή τους. Οι ΓΧΣ εφάρμοσαν προγράμματα υποστήριξης των επαναπατριζόμενων προσφύγων. Στα τέλη του 2002, για παράδειγμα, η οργάνωση παρείχε ιατρική φροντίδα και ιατροφαρμακευτικό υλικό σε περίπου 1.000 οικογένειες που επέστρεψαν στην Καμπούλ. Αυτήν τη στιγμή, οι ΓΧΣ υποστηρίζουν ανθρώπους που ζουν σε σκηνές στο Τζανγκαλάκ και το Σαράκε της Καμπούλ.

Οι ΓΧΣ λειτουργούν επίσης ένα ιατρείο στο Πουλ-ι-Τσάρκι, σε έναν προσωρινό καταυλισμό για επαναπατριζόμενους που έρχονται από το Ιράν ή το Πακιστάν. Γιατροί των ΓΧΣ δέχονται τους ασθενείς και παραπέμπουν τα σοβαρά περιστατικά στο νοσοκομείο.