Πληθυσμός: 11,1 εκ.
Ποσοστό βρεφικής θνησιμότητας: 4/1000
Προσδόκιμο ζωής στη γέννηση: 78,9

Οι ΓΧΣ κοντά στους μετανάστες χωρίς έγγραφα

Η κατάσταση στη χώρα
Η Ελλάδα βρίσκεται στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο σταυροδρόμι μεταξύ Ασίας, Αφρικής και Ευρώπης. Ενώ στην Ιταλία και την Ισπανία μειώνεται ο αριθμός των αφίξεων μεταναστών δια θαλάσσης, ο αριθμός των μεταναστών και των αιτούντων άσυλο που φτάνουν στην Ελλάδα αυξήθηκε δραματικά κατά τη διάρκεια του 2007 (112.000 Υπ.Εσ.). Πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους δε θέλουν να μείνουν στην Ελλάδα, αλλά να συνεχίσουν προς κάποιο από τα άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πολλοί έρχονται μέσω Τουρκίας, είτε μέσω των Ελληνο-Τουρκικών εδαφικών συνόρων, στα βορειοανατολικά της χώρας, στο Νομό του Έβρου, είτε μέσω της Μεσογείου: οι πρόσφυγες και οι μετανάστες προσπαθούν να προσεγγίσουν τα νησιά του Βορείου Αιγαίου που βρίσκονται μόλις λίγα χιλιόμετρα μακριά από το τουρκικό έδαφος. Ιδιαίτερα τα νησιά της Χίου, της Σάμου και της Λέσβου είναι σημαντικά σημεία εισόδου προς την ΕΕ για αφίξεις μέσω θαλάσσης.

Η Πάτρα είναι μια πόλη 240.000 κατοίκων και το βασικό λιμάνι εξόδου προς την Ιταλία. Τα τελευταία 10 χρόνια παρατηρείται συνεχής εισροή μεταναστών που προσπαθούν να περάσουν παράνομα στην Ιταλία. Στην αρχή ήταν λίγοι και κυρίως Κούρδοι, σήμερα η πλειοψηφία είναι Αφγανοί και μένουν σε έναν καταυλισμό με πρόχειρα καταλύματα κοντά στο λιμάνι.

Προγράμματα
Από τις 11 έως τις 28 Φεβρουαρίου 2008, ομάδα των ΓΧΣ πραγματοποίησε διερευνητική αποστολή για την κατάσταση των μεταναστών χωρίς έγγραφα στην Πάτρα, την Ηγουμενίτσα, τα νησιά της Σάμου, της Λέσβου και της Χίου και την περιοχή του Έβρου. Στα κέντρα κράτησης Χίου, Σάμου και Λέσβου, τα σημαντικότερα προβλήματα που εντοπίστηκαν ήταν η μη τακτικότητα και επάρκεια ιατρικής φροντίδας, οι ελλείψεις σε προσωπικό, η ελλιπής μέριμνα για τις ευπαθείς ομάδες και γενικότερα οι μη αποδεκτές συνθήκες διαβίωσης. Στον καταυλισμό της Πάτρας, η κατάσταση για τους μετανάστες ήταν ακόμα πιο δύσκολη. Η ομάδα των ΓΧΣ είδε πως οι μετανάστες ζουν κάτω από ιδιαίτερα άσχημες συνθήκες με περιορισμένη πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη.

Στις 13 Μαΐου 2008, με βάση τα αποτελέσματα της διερευνητικής αποστολής, οι ΓΧΣ ξεκινήσαμε ένα πρόγραμμα επείγουσας παρέμβασης στον καταυλισμό της Πάτρας και κατόπιν, στις 2 Ιουνίου 2008, στο κέντρο κράτησης της Παγανής, στη Μυτιλήνη. Η τρίτη τοποθεσία όπου η οργάνωση θα παρέμβαινε ήταν στον Έβρο, αλλά τελικά κάτι τέτοιο δεν πραγματοποιήθηκε εφόσον το κέντρο κράτησης του Πέπλου σταμάτησε να λειτουργεί.

Καταυλισμός της Πάτρας

Από τις 13 Μαΐου 2008, οι ΓΧΣ ξεκινήσαμε να παρέχουμε συστηματική και καθημερινή πρωτοβάθμια ιατρική φροντίδα και ψυχοκοινωνική υποστήριξη στους μετανάστες χωρίς έγγραφα του καταυλισμού της Πάτρας. Η λειτουργία ιατρείου καθημερινά με δύο γιατρούς και η παρουσία ψυχολόγου συνδράμουν στην αντιμετώπιση περιστατικών που χρήζουν σχετικής αξιολόγησης και παραπομπής, αλλά και στη στήριξη και βραχεία αντιμετώπιση περιστατικών σε ατομικό αλλά και ομαδικό επίπεδο. Καθημερινά εξετάζουμε 20-25 μετανάστες. Έως τα τέλη Ιουλίου εξετάστηκαν πάνω από 1.020 περιστατικά. Τα κύρια προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζουν οι μετανάστες στον καταυλισμό είναι τα δερματολογικά προβλήματα, κατά κύριο λόγο η ψώρα και οι μολύνσεις, οι αναπνευστικές λοιμώξεις (ανώτερου και κατώτερου αναπνευστικού) και οι γαστρεντερικές διαταραχές (διάρροια). Οι μυοσκελετικοί πόνοι και τα τραύματα αποτελούν επίσης συχνό φαινόμενο καθώς οι μετανάστες συχνά τραυματίζονται στην προσπάθειά τους να ανέβουν σε φορτηγά που κινούνται (ως μέσο διαφυγής από τη χώρα).

Δίχως ζεστό νερό, δίχως επαρκή αερισμό, η πραγματικότητα που έχουμε καταγράψει για τους μετανάστες είναι πραγματικά πολύ δύσκολη. Σημειώνεται ότι σε όλες τις περιπτώσεις που είναι αναγκαία φαρμακευτική αγωγή, αυτή χορηγείται δωρεάν από τους ΓΧΣ. Υπάρχει πλήρης λήψη ιατρικού ιστορικού, ενώ όπου υπάρχει ανάγκη παραπομπής και περαιτέρω διερεύνησης ζητείται η συνδρομή των τοπικών υγειονομικών αρχών. Έως το τέλος Ιουλίου, 175 ασθενείς παραπέμφθηκαν σε νοσοκομεία. Παράλληλα διενεργούνται τακτικές ομαδικές ενημερώσεις του πληθυσμού σε θέματα προσωπικής υγιεινής, τρόπων πρόληψης ασθενειών κτλ.

Σε πολλούς μετανάστες οι ψυχολόγοι καταγράφουν κατάθλιψη, μετατραυματικό στρες, άγχος - καταστάσεις που συνδέονται με τις οικογένειες και τα προβλήματα που άφησαν πίσω στις πατρίδες τους, τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης και με την αβεβαιότητα για το μέλλον.

Σημειώνεται ότι η πρόσβαση του πληθυσμού σε τουαλέτες και ντους περιορίζεται σε μερικές αυτοσχέδιες κατασκευές που οι ίδιοι έχουν εγκαταστήσει, υπάρχει πρόβλημα διαχείρισης απορριμμάτων στο χώρο που μένουν, η πρόσβαση σε καθαρό νερό είναι περιορισμένη και συνακόλουθα η προσωπική υγιεινή είναι πλημμελής. Υπό την έννοια αυτή οι μετανάστες δεν έχουν τα μέσα και τη δυνατότητα να φροντίζουν επαρκώς την προσωπική τους υγιεινή κατά τρόπο που να περιορίζει την εμφάνιση ασθενειών.

Τεχνικός της ομάδας παρέχει συστηματική υποστήριξη στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης. Διενεργείται συστηματική διανομή υλικών αναγκαίων για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης (πλαστικά δοχεία, ντους, λεκάνες, κάδοι, αναλώσιμα καθαριότητας κ.ά.) αλλά και της ατομικής υγιεινής (σαπούνια κ.λπ.) των μεταναστών που μένουν στον καταυλισμό, ενώ παράλληλα δρομολογείται η βελτίωση των πρόχειρων υποδομών (τα λουτρά και οι τουαλέτες δεν επαρκούν) ώστε να εξασφαλιστεί καλύτερη φροντίδα της υγιεινής του πληθυσμού.

Κέντρο κράτησης Μυτιλήνης

Ανάλογες υπηρεσίες παρέχονται στο κέντρο κράτησης Παγανής με την καθημερινή παρουσία γιατρού, ψυχολόγου και τεχνικού της οργάνωσης, ήδη από τις 2 Ιουνίου 2008. Περισσότεροι από 591 ασθενείς έχουν ήδη εξετασθεί. Οι κύριες παθήσεις που συναντώνται είναι οι λοιμώξεις του ανώτερου και κατώτερου αναπνευστικού και οι δερματολογικές παθήσεις, κατά κύριο λόγο ψώρα και μολύνσεις - παθήσεις που συνδέονται ευθέως με τις υπάρχουσες συνθήκες διαβίωσης. Στο επίπεδο της ψυχοκοινωνικής στήριξης, η τακτική παρουσία ψυχολόγου υλοποιεί δράσεις στήριξης των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού (όπως παιδιά, έγκυοι, γυναίκες, θύματα βίαιης μεταχείρισης, οικογένειες) με τεχνικές βραχείας παρέμβασης εντός του κέντρου κράτησης. Η κατασκευή τουαλετών, ντους αλλά και άλλων βασικών δομών, ως επείγουσα παρέμβαση, έχει ήδη ολοκληρωθεί ενώ γίνονται συνεχείς προσπάθειες για τη περαιτέρω βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης. Από τις 17 Ιουλίου η ομάδα παρέχει ανθρωπιστική και βασική ιατρική βοήθεια και στους μετανάστες που φτάνουν στο λιμάνι της Μυτιλήνης.

Παράλληλα η ομάδα διενεργεί τακτικές επισκέψεις στο χώρο υποδοχής ανήλικων ασυνόδευτων αλλοδαπών στην Αγιάσσο, ενώ παρακολουθεί τις εξελίξεις στην οργάνωση της νέας αυτής δομής.

Κέντρο κράτησης του Πέπλου (Έβρος)

Η παρέμβαση στο Κέντρο Κράτησης του Πέπλου, αν και θεωρήθηκε προτεραιότητα σύμφωνα με τα αποτελέσματα της διερευνητικής αποστολής, που έγινε το Φεβρουάριο του 2008, δεν πραγματοποιήθηκε καθώς το συγκεκριμένο Κέντρο σταμάτησε να λειτουργεί.

Η προσπάθεια των Γιατρών Χωρίς Σύνορα συνεχίζεται στις προαναφερθείσες περιοχές παρέμβασης, ενώ είμαστε σε τακτική επικοινωνία και με τους συναρμόδιους φορείς για θέματα εμβολιασμών, παρακολούθησης ζητημάτων δημόσιας υγείας και για τη διερεύνηση συνεργασιών με υγειονομικές υπηρεσίες σε τοπικό άλλα και κεντρικό επίπεδο. Η περαιτέρω διερεύνηση ιατρικών αναγκών σε σχέση με τον πληθυσμό των μεταναστών χωρίς έγγραφα συνεχίζεται.

Διεθνές προσωπικό: 7
Ντόπιο προσωπικό: 0

Προγράμματα που διαχειρίζεται το Ελληνικό Τμήμα των ΓΧΣ

Διερευνητική αποστολή κατά τη διάρκεια των πυρκαγιών στην Ηλεία

Η κατάσταση στη χώρα
Το καλοκαίρι του 2007, και ιδιαίτερα τον Αύγουστο, η Ελλάδα επλήγη από τις χειρότερες πυρκαγιές στην ιστορία της χώρας. Οι καταστροφικές πυρκαγιές προκάλεσαν το θάνατο 73 ανθρώπων, έκαψαν περισσότερα από 2,5 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα δάσους και χωραφιών και κατέστρεψαν περίπου 1.500 σπίτια. Οι περιοχές που επλήγησαν περισσότερο από τις πυρκαγιές ήταν στην Πελοπόννησο και συγκεκριμένα στην Ηλεία, την Αρκαδία και τη Μεσσηνία, καθώς και στην Εύβοια. Ολόκληρα χωριά καταστράφηκαν ολοσχερώς, αφήνοντας τους κατοίκους τους χωρίς καθόλου υπάρχοντα. Υπολογίζεται ότι η οικονομική ζημιά που προκάλεσαν οι πυρκαγιές ανέρχεται στα πέντε εκατομμύρια ευρώ.

Η περιοχή της Ηλείας, στη δυτική Πελοπόννησο, υπέστη ανυπολόγιστες ζημιές από τις πυρκαγιές. Σαράντα έξι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην προσπάθειά τους να σώσουν τους εαυτούς τους και τις περιουσίες τους από τη φωτιά, που κατέκαψε συνολικά στην περιοχή 900.000 τετραγωνικά μέτρα δάσους και καλλιεργειών, 25.000 ζώα και περισσότερα από 900 σπίτια.

Πρόγραμμα
Ανταποκρινόμενοι σε αυτή την επείγουσα κατάσταση, στις 28 Αυγούστου 2007, οι ΓΧΣ OCBA απέστειλαν μία ομάδα γιατρών και ψυχολόγων στις πληγείσες περιοχές της Ηλείας. Η ομάδα επισκέφτηκε οχτώ χωριά στην Ηλεία καθώς και το κεντρικό νοσοκομείο της περιοχής στον Πύργο προκειμένου να αξιολογήσει τις ανάγκες του τοπικού πληθυσμού και να παρέχει ιατρική περίθαλψη και ψυχολογική υποστήριξη στους ανθρώπους που είχαν πληγεί από τις φωτιές.

Κατά τη διάρκεια της διερευνητικής αποστολής η ομάδα των ΓΧΣ παρείχε υποστήριξη στις τοπικές αρχές υγείας για την αξιολόγηση των αναγκών. Ωστόσο, δεν ανακαλύφθηκαν σοβαρές ιατρικές ανάγκες ανάμεσα στον πληθυσμό των χωριών που επλήγησαν από τις φωτιές. Τα μόνα περιστατικά που βρέθηκαν από την ομάδα αφορούσαν χρόνιες παθήσεις.

Χάρις στην άμεση ανταπόκριση των τοπικών ιατρικών αρχών, καλύφθηκαν γρήγορα οι βασικές ιατρικές ανάγκες και συνεπώς δεν χρειάστηκε να πραγματοποιηθεί περαιτέρω παρέμβαση των ΓΧΣ.

Διεθνές προσωπικό:3
Ντόπιο προσωπικό: 0

Πρόγραμμα που διαχειρίστηκε το Ελληνικό Τμήμα των ΓΧΣ

(Πηγή: Ετήσια Αναφορά Δράσης 2007)