You are here

Αφγανιστάν: Το «Μεγάλο Παιχνίδι» τέλειωσε

Του Ραφαέλ Βιγιασανχουάν
Γενικού Διευθυντή
του ισπανικού τμήματος των ΓΧΣ

Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα αποφάσισαν να αποσύρουν όλες τις ομάδες τους από το Αφγανιστάν, δύο μήνες μετά τη δολοφονία πέντε συναδέλφων τους στη βορειοδυτική επαρχία Μπαγκντίς. Η αύξηση του αριθμού των θανάτων που τους τελευταίους μήνες έχουν πλήξει κυρίως την ανθρωπιστική κοινότητα, θα έπρεπε να προκαλέσει κάποιες σκέψεις πέρα από την ανάμνηση των νεκρών συναδέλφων μας, τονίζει ο Ραφαέλ Βιγιασανχουάν, γενικός διευθυντής του ισπανικού τμήματος των ΓΧΣ.

Γιατί μια ανθρωπιστική οργάνωση όπως οι ΓΧΣ αρνείται τον κίνδυνο να εργαστεί σε αυτήν τη σύγκρουση, ιδιαίτερα όταν αποδεχόμαστε αυτόν τον κίνδυνο σε τόσα άλλα περιβάλλοντα; Σίγουρα κάτι θα πρέπει να έχει αλλάξει τώρα που η βία έχει μετατραπεί σε άμεση επιθετικότητα. Η ομάδα μας έπεσε θύμα εσκεμμένης επίθεσης. Οι συνάδελφοί μας κυνηγήθηκαν και πυροβολήθηκαν πολλές φορές. Οι αφγανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι ντόπιοι διοικητές, χωρίς σύνδεση με τους Ταλεμπάν, είναι υπεύθυνοι γι' αυτήν, ωστόσο ούτε την καταδίκασαν, ούτε ξεκίνησαν κάποια έρευνα για να συλλάβουν τους δολοφόνους. Στο μεταξύ, ο Μουλάς Αμπντούλ Χακίμ Λατίφι, εκπρόσωπος των Ταλεμπάν, ισχυρίστηκε μέσω του BBC ότι οι Ταλεμπάν φέρουν την ευθύνη γι' αυτό το έγκλημα πολέμου, υποδηλώνοντας ότι οργανώσεις όπως οι ΓΧΣ εργάζονται για τα αμερικανικά συμφέροντα.

Παρ' όλο που διεθνείς οργανώσεις έχουν δεχθεί και στο παρελθόν απειλές, αυτή η δήλωση ήταν μια κήρυξη πολέμου εν μέσω μιας σύγκρουσης που δεν αφήνει χώρο γι' αυτούς που αρνούνται να πάρουν το μέρος οποιουδήποτε. Το γεγονός ότι επί 24 χρόνια πολέμου παρείχαμε βοήθεια στα θύματα, είναι η καλύτερη απόδειξη ότι αυτοί οι ισχυρισμοί, που μας συνδέουν με τα αμερικανικά συμφέροντα, είναι ψευδείς και ανέντιμοι, αλλά σε καμία περίπτωση τυχαίοι.

Μία από τις ρήσεις που ορίζουν καλύτερα τον πόλεμο είναι ότι η αλήθεια αποτελεί το πρώτο θύμα. Όταν η αμερικανική κυβέρνηση ξεκίνησε το σχηματισμό της αποκαλούμενης «συμμαχίας κατά του Κακού» για να καταπολεμήσει την τρομοκρατία, άρχισε ένα παιχνίδι προπαγάνδας περιλαμβάνοντας την ανθρωπιστική βοήθεια στη στρατηγική εισβολής της σε μια χώρα και υποστήριξης των στρατιωτικών και πολιτικών της επιχειρήσεων.

Από τότε που ανατράπηκε η κυβέρνηση των Ταλεμπάν, η σύγχυση αυξάνεται. Η στρατιωτική συμμαχία υπό την ηγεσία των ΗΠΑ άρχισε να ρίχνει τρόφιμα από τα ίδια αεροπλάνα που βομβάρδιζαν την περιοχή, και πιο πρόσφατα διένειμε δια αέρος φυλλάδια που ζητούσαν από τον πληθυσμό να δώσει πληροφορίες για μέλη της Αλ Κάιντα, για τους Ταλεμπάν ή για πολέμαρχους όπως ο Γκουλμπουντίν Χεκματιάρ, με αντάλλαγμα την ανθρωπιστική βοήθεια.

Η λογική πίσω από όλα αυτά είναι σαφής: η βοήθεια χρησιμοποιείται για την επίτευξη πολιτικών στόχων. Οι άνθρωποι πίσω από αυτό το παιχνίδι προπαγάνδας αδιαφορούν εάν αυτό αντίκειται στην ίδια τη φύση της δράσης μας ή για το γεγονός ότι έτσι στερείται η βοήθεια από πολλούς Αφγανούς, επειδή οι τελευταίοι τυχαίνει να βρίσκονται στη «λάθος πλευρά». Αντιδρώντας στη στρατηγική του Μπους που ανακοίνωσε ότι σε αυτόν τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας «αυτοί που δεν είναι μαζί μας, είναι εναντίον μας», τα τελευταία δύο χρόνια ο αφγανικός πληθυσμός πέρασε από το να κινδυνεύει στο να θεωρείται ο ίδιος επικίνδυνος.

Αυτή η λογική του άσπρου-μαύρου συγκρούεται με τη βασική αρχή που δηλώνει ότι δεν υπάρχουν καλά ή κακά θύματα. Σε δυτικές χώρες, έχουμε πέσει θύματα αυτής της προπαγάνδας που τοποθετεί τη βοήθεια και τους στρατούς κάτω από την προστασία της ίδιας συμμαχίας, αδιαφορώντας για το γεγονός ότι οι δεύτεροι έχουν δημιουργήσει την ανάγκη για την πρώτη. Στην Ισπανία, χωρίς να μπούμε σε λεπτομέρειες, σημαντικό μέρος του πληθυσμού εξακολουθεί να πιστεύει ότι τα ισπανικά στρατεύματα που έχουν αναπτυχθεί στο Ιράκ, στάλθηκαν εκεί για ανθρωπιστικούς λόγους. Και αυτή μπορεί να είναι η δικαιολογία που θα χρησιμοποιηθεί όταν στρατεύματα ξεκινήσουν για το Αφγανιστάν. Και στις δύο περιπτώσεις, ανεξάρτητα από τις καλές προθέσεις, τα ισπανικά στρατεύματα αποτελούν τμήμα μιας δυτικής συμμαχίας που έχει καταλάβει μια ξένη χώρα, οδηγούμενη από έναν καθαρά πολιτικό στόχο.

Αυτό το παιχνίδι που στηρίζεται στη σύγχυση, είχε βλαβερές επιπτώσεις στο Αφγανιστάν, όπου ριζοσπαστικές, εξτρεμιστικές ομάδες εκμεταλλεύονται την απόγνωση του αφγανικού λαού για να διευρύνουν το χώρο επιρροής τους και να ξεκινήσουν αντάρτικες επιχειρήσεις σε ολόκληρη τη χώρα, που έχουν ως κύριο στόχο τους τις ανθρωπιστικές οργανώσεις.

Εν μέσω αυτού του χάους, η κρίσιμης σημασίας απουσία διαλόγου με αυτούς τους κρυφούς μαχητές και η αδυναμία επικοινωνίας μαζί τους, ώστε να τους εξηγηθεί ο βασικός χαρακτήρας της δράσης μας, μας άφησε σε μια εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση, όπου η μόνη ασφάλεια για τις ομάδες μας βρισκόταν στα χέρια μιας κυβέρνησης, αυτής του Καρζάι, που στην πραγματικότητα δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί ούτε καν τη δική της ασφάλεια.

Έχει απομείνει χώρος για μας; Πώς μπορείς να κάνεις τον ανθρωπισμό να ξεχωρίσει μέσα στην τόση βία, όταν δεν υπάρχει σεβασμός για τα σύμβολα της οργάνωσής μας, όταν αυτή δεν αναγνωρίζεται πλέον ως ουδέτερη και ανεξάρτητη; Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας, ο τελευταίος πόλεμος σε μια ατέλειωτη αλυσίδα που κρατά αιχμάλωτο τον αφγανικό λαό από το 1979, όταν ρωσικές δυνάμεις εισέβαλαν στη χώρα, μας αναγκάζει να πάρουμε το μέρος μιας πλευράς. Εμείς, ωστόσο, αρνούμαστε!

Η Ρωσία και η Βρετανία αποκάλεσαν τον αγώνα τους για την εξουσία στην Κεντρική Ασία το «Μεγάλο Παιχνίδι». Στο Αφγανιστάν, οι Αμερικανοί έκαναν την πολεμική προπαγάνδα δικό τους παιχνίδι. Εν μέσω τόσο μεγάλης σύγχυσης, χάσαμε, αποφασίσαμε να εγκαταλείψουμε. Δεν έχει κανένα νόημα να στέλνεις ανθρώπους για να προστεθούν σε έναν ήδη μακρύ κατάλογο θανάτων. Ωστόσο, δεν θέλουμε η σιωπή μας να κάνει αυτούς που πλήττονται από τις συνέπειές της, ακόμη πιο τρωτούς. Η αφγανική τραγωδία πάνω από όλα μας θυμίζει ότι τα θύματα αυτής της σύγκρουσης είναι εκείνοι που κουβαλούν εδώ και πολύ καιρό όλο το βάρος της βίας σε αυτό το φαύλο παιχνίδι.

ΛΕΞΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ